Ukrayna'da İslam - Kırım

Ukrayna’da Kırım ve Donbaslı 100 bin Müslüman sığınmacı var

editor — Fri, 19 Feb 2021 13:57:10 +0000

“Umma” (Ümmet) Ukrayna Müslümanları Dini İdaresi Müftüsü Said İsmagilov, QHA’ya verdiği demeçte, geçici olarak işgal edilen Kırım ve Donbas bölgelerinden gelen Müslüman sığınmacılar, müftülüğün Müslümanlara nasıl yardımcı olduğu ve uluslararası Müslüman toplumun neden günümüzde Ukrayna meselesi ile ilgilenemediği hakkında bilgi verdi.

QHA: Günümüzde Kırım Müslümanları Dini İdaresi ile temaslara devam ediyor musunuz?

Said İsmagilov: Kırım Müftülüğü ile 3 yıldan beri iletişim içinde değiliz.

QHA: Bunun nedeni, Kırım Müftülüğü yönetiminin işgalci yönetim ile işbirliği yapması mı?

Said İsmagilov: Böyle de denebilir. Onların sert denetim altında olduğunu, onlara belirli bir faaliyet gösterme kurallarının kabul ettirildiğini biliyoruz ve bundan dolayı Kırım Müftülüğü ile hiçbir temasımız yok.

QHA: Eski Seit-Settar camisinin onarılmasından sonra Akmescit’te işgalci yönetim temsilcilerinin de katıldığı tören düzenlendi. Çok az Kırım Tatarının işgalci yönetimi desteklediğinden dolayı Kırım Müftülüğü, benzer şekilde davranarak Kırım’daki Müslüman toplumunu bölüyor mu?

Said İsmagilov: Bu konuda sadece dileklerimi paylaşabilirim.

Manevi liderler, Kurultay’da kendilerini seçen halkın sesini dinlemeli. Günümüzde halkına karşı baskılar uygulanması hakkında da susmak mümkün değil. Manevi liderler, gerçekten manevi liderlerse gerçekleri söylemeli. Birilerine karşı yasadışı baskı uygulanıyorsa, birilerinin hakları çiğneniyorsa bunlar dile getirilmeli, korku varsa bile.

Hz. Muhammed (sav), “Cihadın en üstünü zâlim sultana karşı doğruyu söylemektir” demişti. Yani cesur olmak ve müminleri savunarak adaletten yana olmak gerekiyor. Bu bizim görevimizdir. Bundan dolayı bunların geçeceği ümidindeyim.

QHA: Sizce Ukrayna’nın ana kısmında yeni Kırım Müftülüğü merkez ofisi kurulmalı mı?

Said İsmagilov: Belirli bir dini hücreler veya kuruluşlar oluşturmak isteyen Kırımlı Müslümanlar varsa, onların buna hakkı var. Biz söz konusu süreci etkilemiyoruz, çünkü biz, yarımadadan gelen dindaşlarımızın tercihi ve haklarına saygı duyuyoruz ve Ukrayna’nın ana kısmına temsil edilen herhangi Kırımlı Müslüman kuruluşuyla işbirliği yapmaktan memnun olacağız. Tabii ki, onların Ukrayna’nın ve Ukrayna halkının ulusal çıkarlarına uygun şekilde faaliyet göstermeli.

QHA: Suriye’deki iç savaşta 13 bini çocuk 80 bin sivil hayatını kaybetti. Sizce, dünya liderleri söz konusu askeri çatışma için yakın zaman siyasi bir çözüm bulabilecek mi?

Said İsmagilov: Bunun yakında sona ereceğini düşünmüyorum. Çatışmalar hızlı bir şekilde çözülüyor, ama hızlı sona ermiyor. İnsan kayıpları on binlerce olarak hesaplandığı ve havacılığın kullanıldığı bir askeri çatışma uzun sürer ve birçok sorunu meydana getirir.

Suriye’de birçok güçlü jeopolitik oyuncu var. Büyük oyunculardan her biri kendi istekleri peşinde ve onlar, isteklerinin dikkate alınması için elinden geleni yapacak. Rusya’nın Halep’e ve Suriye’deki diğer şehirlere saldırı düzenleyerek çatışmaya karışması, durumu büyük ölçüde kötüleştirdi. Bundan dolayı, maalesef, bunun yakında sona ereceği kanaatinde değilim.

QHA: Ukrayna Müslümanları Dini İdaresi, Kırım ve Donbas’tan gelen sığınmacı Müslümanlara yardımcı oluyor mu?

Said İsmagilov: Kırım ve Donbas’tan Ukrayna yönetiminin kontrolü altında bulunan bölgelere 100 bin Müslüman taşındı. Söz konusu kişilere yardım etmek gerekiyor, Ukrayna’da Müslümanlar çok zengin olmadığı için onların maddi yardıma ihtiyacı var.

Dindaşlara yardım etmek için büyük tutarda bir bağış toplamak neredeyse imkansız. Yabancılar ve yurtdışındaki Müslüman kuruluşların yardım edeceğine de ümit edilmiyor, çünkü donor ve Müslüman vakıfların çoğu günümüzde Suriye, Irak ve büyük ölçekli çatışmaların sürdüğü bölgelerden gelen sığınmacılara yardımcı oluyor ve bundan dolayı şimdi onlar Ukrayna ile ilgilenmiyor. Böylece dünya Müslüman toplumunun maddi kaynakları Ukrayna’ya neredeyse hiç sağlanmıyor.

QHA: Ukrayna’nın işgal edilen bölgelerinden gelen sığınmacı Müslümanlara nasıl yardım sağlıyorsunuz?

Said İsmagilov: Öksüz çocuklara maddi yardım sağlamaya devam ediyoruz, yani çok yıldan beri yetim çocuklara yardım ediyoruz ve bu yardımımız durmuyor. Günümüzde söz konusu yardım faaliyetlerini örneğin Kırım’da gerçekleştiremiyoruz, ama Ukrayna’nın ana kısmında yardım göstermeye devam ediyoruz.

Elimizden gelen yardımı sağlıyoruz. Mübarek Ramazan ayında sığınmacılara erzak paketleri dağıttık. Kurban Bayramı’nda kurban eti dağıttık. Geçen yıl, sığınmacıların konutlarını düzene getirebilmesi ve üşümemesi için battaniye ve yastık dağıttık.

Bu yıl, söz konusu hayır faaliyetlerine devam etmeyi planlıyoruz. Şimdi faaliyetimizin nasıl bir şekilde gerçekleştirileceğini bilmiyoruz ama mutlaka faaliyetimiz devam edecek.

QHA: IŞİD, El-Kaide ve Hizbullah gibi terör örgütleri nedeniyle dünyada, İslam’ın teröre neden olduğu fikri yayılıyor. Sizce bu ne kadar haklı ve günümüzde İslam’ın barış dini olduğunu kanıtlamak mümkün müdür?

Said İsmagilov: Tüm zeki ve eğitimli insanlar, İslam ve terörün iki farklı olgu olduğunu biliyor. İslam İslam’dır, terör terördür. Dünyada 1,5 milyar Müslüman var ve aralarından ancak birkaç bin kişi aktif teröristtir.

Söz konusu kavramlar birbirinden ayırt edilmeli, çünkü diğer dinlerin temsilcileri arasında da teröristler var, bunlar sekülerizm, komünizm, sağ ve sol hareketler var, ama onlar hakkında söz edilmiyor. Bir neden dolayı dünya toplumu ve medya dikkatini Müslümanlar üzerinde odakladı.

Örneğin Ukrayna’da sözde Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyeti’ne üye olan, Ukraynalıları öldüren ve esirlere işkence yapan teröristler var. Neden bundan söz edilmiyor? Neden sadece Müslümanlardan bahsediliyor? Yani medyada Müslümanları şeytan gibi gösterme eğilimi izleniyor.

Bu kötü bir olgu, ama Müslümanlar hayır işlerinde bulunarak durumu değiştirmeli. İnsanlara açık ve sevgiyle, yardımla, barışla yaklaşılmalı. Dünya toplumuna, Müslümanların, sıradan iyi kalpli ve güzel insanlar olduğunu göstermek için çeşitli hayır eylemleri ve enformasyon kampanyaları düzenlenmeli. Bunu başarabileceğimiz kanaatindeyim.

Elina Sulima

QHA

08.01.2018

Makaleyi değerlendir:

Etiketler:

Said Ismagilov

Kırımlı

Müslümanlar sığınmacı

Müslümanlar

“Umma” (Ümmet) Ukrayna Müslümanları Dini İdaresi

Ukrayna’da Osmanlı’nın mirası mı dediniz?!...

editor — Thu, 18 Feb 2021 12:33:03 +0000

Osmanlı İmparatorluğu’nun “yedi cihana”, “üç kıtaya” yayılan devasa sınırlarının gösterildiği; her biri de neredeyse birbirinden belli ölçüde farklılaşan, çeşidi saymakla bitmeyen haritalar Türkiye’de doğup büyümüş ve en azından ilk ve orta öğretimini bu ülkede tamamlamış hemen hemen herkesin hafızasına neredeyse ve “zoraki olarak” kazınmıştır. Toplumun belli bir kesimi “Yeni Osmanlıcılık” rüzgârına kendini kaptırıp onun arkasında sürüklenmeye başlamadan çok evvel bu görkemli ve “geçmiş nostaljili” haritalar moda olmaya başlamış; MHP, Ülkü Ocakları, Fetih Derneği, MNP-MSP çizgisi, vs. üzerinden yavaş yavaş 1970’li yıllarda; ancak ve asıl olarak “Türk-İslam Sentezi”nin her açıdan yeni devlet ve eğitim politikası haline geleceği 12 Eylül Cuntası’ndan sonra eğitim ve kültür hayatının aşağı yukarı her hücresine sirayet etmeye başlamıştı. Söz konusu haritalar içinde gerçeklik ve “bilimsellik payı” en yüksek olanlarının başında, Topkapı Sarayı’nın, Askeri Müze ile Deniz Müzesi’nin girişlerdeki duvarlarda boy gösteren kocaman olanları gelir.

BUGÜNÜN UKRAYNA’SININ NEREDEYSE YARISI

“Devlet-i Ali”nin farklı yüzyıllarda yayıldığı toprakları resmeden söz konusu haritalarda; Osmanlı geçmişi ve kültürü ile daha çok özdeş kabul edilen Balkanlar ve kısmen Ortadoğu coğrafyası haricinde kalan ve yerlerinde günümüzde bir dolu ülkenin var olduğu bölgelerde Osmanlılardan en başta maddi anlamda gerçekten ne kalıp kalmadığının enine boyuna tartışıldığı, buradan hareketle sistematik araştırma ve belgeleme yapan çalışmaların sayısız oldukça sınırlıdır. Örnek mi: Bugünün Ukrayna toprakları… İmparatorluğun egemenlik kurduğu kuzey Karadeniz sathının sınırları kimi haritalarda Kırım Yarımadası ile günümüz Ukrayna’sının yatay olarak yarısına yakınını kapsamaktadır. İlk defa 1470 ve 80’lerde yani Fatih Sultan Mehmet devrinde Kırım’a, ardından da Ukrayna’ya “ayak basan” Osmanlı’nın ulaştığı sınırlar; zamanla 16. ve 17. asırlarda bugün Odessa, Nikolayev, Xerson, Zaporojye ve Donetsk’ten oluşan Ukrayna’nın bütün güney vilayetlerini içerdiği gibi; kimi bazı haritalarda Dinyepropetrovsk ve Kirovograd gibi iki büyük orta ili dahi içinde barındırır.

OSMANLI’NIN ‘HAYALİ İZİNDE’ BÖLGEDE KISA BİR TUR

Güney Ukrayna’nın Odessa, Xerson, Nikolayev gibi sahil vilayetlerinin merkezleri ile Zaparojye kentinin kuruluş tarihleri 1780’li ve 90’lı yıllarda hep arka arkaya; Rus-Türk Savaşları’nı takip eden döneme denk düşer. Kaba bir hesapla Osmanlılar adı geçen topraklarda 300 küsur sene hüküm sürmüşlerdir. Şimdi gelin birlikte başta Odessa kenti olmak üzere bu coğrafyada Osmanlı’nın “haritalardaki İzleri”nin gerçekteki izdüşümünün peşine düşelim… Güney Ukrayna’nın son 200 yıl içindeki en büyük yerleşim yeri Odessa’dır. Kent merkezindeki Lanjeron Plajı’nın hemen başında şehrin kuruluş tarihi olarak 1794 senesi yazılıdır. Bu tarih 2. Yekaterina döneminde Rus ordularının aynı yerde bulunan Osmanlı yerleşkesi “Hacı Bey”i Türklerin elinden aldıkları yıldır. Buradan, Sofiyevskaya Caddesi’ndeki resim müzesine geçelim. Şehrin ve bölgenin görsel bir hafızası niteliğini taşıyan galeride, Hacı Bey dönemini ucundan da olsa resmettiği gözüken tek bir esere rastlanır sadece. Söz konusu peyzaj yapıtında Hacı Bey; baraka ve antrepolar ile ileride ufak bir camii, deniz kıyısında dolaşan binek hayvanları ve de sakallı adamlar ile çarşaflı kadınlar kompozisyonu biçiminde tasvir edilir. Günümüzde Odessa’nın değil sadece genç ve orta yaş kuşaklarına, eski jenerasyonun bile önemli bir kısmına “Osmanlılar kentinizin olduğu geniş bölgeyi üç asır boyunca kontrol etmişler” dediğiniz vakit size ya anlamsız surat ifadesi ile bakarlar veya ‘hadi canım sen de’ gibisinden alaycı bir tebessümle olay mahallinden uzaklaşırlar…

NESİLLERİN GEÇMİŞ HAFIZASI TARİHİ MİRAS İLE ŞEKİLLENİR

Eskiden beri Ukrayna topraklarında yaşamış nesillere tarih ders kitapları aracılığı ile tam olarak ne öğretilip öğretilmediği bir yana; sıradan bir insanın doğup büyüdüğü kentte, yörede kendisinden önce, en azından yakın çağlarda, hangi medeniyetlerin oradan gelip geçtiklerine dair hafızası; ufak yaşlarından itibaren çevresinde gördüğü maddi-tarihi yapı ve eserler üzerinden şekillenmeye başlar. Diğer bir deyişle; belirli bir an belli bir bölgeye egemen durumdaki devletten önceki uygarlıklar, “sokaktaki insan”ın tarih bilincinin somutlaşmasında en başta ve doğal olarak arkalarında bıraktıkları bütünlüklü maddi miras yoluyla etkide bulunurlar. Hacı Bey Kalesi’nin kalıntıları ile Varontsov Sarayı’nın iç bölümü haricinde; 2 milyona yakın kişinin yaşadığı kentte Osmanlı’nın Yeni Çağı’ndan kalan tek bir sivil yapıya, tarihi esere rastlanmaz. Odessa’nın hiçbir konvansiyonel savaşta ağırlıklı olarak yıkılmadığı, dahası zaman içinde buraya yerleşen Slav halklarının da, kendilerinden önce burada dayanıklı malzemelerle yapılmış olan sivil yapıları, onlardan kendi ihtiyaçları paralelinde ve kullanım tasarruflarında yararlanmak yerine, durduk yere ve topyekûn yok etmeleri açısından hiçbir neden olmadığı akla getirilirse; Osmanlı’ların bu topraklarda bu denli uzunca bir süre tam olarak ne yaptığının büyük bir muamma olduğu anlaşılır.

OSMANLI’NIN ‘RÜZGAR GİBİ GEÇTİĞİ’ YERLER

Buradan yola çıkıp Nikolayev ve Xerson illeri yönüne, yani Kırım’a kadar olan sahil ve hinterlandındaki bölgeyi aynı açıdan tarayalım. Bir Odessa kadar olmasa da, 19. ve 20. yüzyıllardan kalma oldukça güzel kentsel çekirdeklere sahip bu eyaletlerin aynı adlı başkentlerinde de Osmanlı’dan kalan “herhangi” bir maddi yapıya, binaya rastlamak tam olarak samanlıkta iğne aramaya benzer. Kısacası Avrupa-i Rus uygarlığı buralarda sıfırdan modern kentler kurmuştur. Sadece Kherson taşrasında Türk-Osmanlı Savaşları’nın geçtiği arazi, karayolu üzerinde işaret edilmiştir, o kadar!.. Halbuki Güney, Orta ve Batı Avrupa’ya baktığımızda; pek çok şehirde farklı çağ ve devirlerden bugünlere kalabilen ölçülemeyecek sayıda sivil tarihi yapıya denk gelinir. Osmanlı’nın bugünün Ukrayna’sında hükümranlık sürdüğü tarihsel dilim, Roma İmparatorluğu’nun Anadolu’nun büyük bir parçasına egemen olduğu süre ile hemen hemen aynıdır. Ne var ki Klasik Roma Çağı Türkiye topraklarına, onlarca termo-nükleer bomba atılsa bile kalıntılarını silip yok edemeyeceği kapsamda ve derinlikte izler bırakmıştır. Osmanlı ise, söz konusu toprakları yalnızca “elde tutup”, sınırlarını kontrol etmekle yetinmiş; topu topu birkaç kale-türbe-camii-han benzeri yapı dışında bir iz bırakmayarak adeta “rüzgar gibi geçmiştir!..”

Evrensel

18.02.2021

Makaleyi değerlendir:

Etiketler:

Osmanlı İmparatorluğu

Ukrayna'da İslam tarihi